Drukarnik™ вылучае b-варыянты і пазабазавае.
Ці дапушчальна правяраць ТСБМ-1984 па правілах-2010?
схапіць, схаплю, схопіш, схопіць; закончанае трыванне, каго-што.
1. Узяць, злавіць хуткім, рэзкім рухам рук, зубоў і пад. Воўк схапіў авечку. ▪ Кандрат Бус, зачуўшы наезд польскай конніцы, схапіў кажух і шапку, адзеўся на хаду і кінуўся на задворкі. ← Якуб Колас. Боязна было зварухнуцца, думалася — гаспадар здагадаецца, што я там схаваўся, схопіць за каўнер і пачне лупцаваць. ← Алесь Бажко. [Вася] схапіў са сцяны бацькаву паляўнічую стрэльбу і без шапкі кінуўся на двор. ← Алесь Пальчэўскі. // Захапіць, злавіць як здабычу. — Унадзіўся падлюка-каршуп лятаць, — паскардзіўся .. [дзед] бабцы Вікці. — Сёння зноў маладога пеўніка схапіў. ← Міхась Даніленка. / Пра дзеянне ветру, вады. А потым схопіць [вецер] снег шурпаты і сцебане ў шыбы ім. ← Юрась Свірка.
2. Сілай затрымаць каго-н., не даючы пайсці, уцячы. Хлапчыну схапілі, выкруцілі назад рукі і адабралі гуркі. ← Уладзімір Карпаў. Да дзеда і Міколкі падскочылі салдаты, схапілі іх, звязалі рукі. .. Павялі ў склеп. ← Міхась Лынькоў. // размоўнае слова Арыштаваць. — Сяргея схапілі, — дрыжачы ад узбуджэння, паведаміў [Лобік] як навіну. ← Іван Навуменка. [Кірыл Іванавіч] яшчэ здолеў нейкім чынам перадаць аднаму з падпальшчыкаў, што яго збіраюцца схапіць, і такім чынам выратаваў чалавека ад смерці. ← В. Казлоў.
3. пераноснае значэнне размоўнае слова Атрымаць, здабыць. Курорт яму [Мацею] падай, кватэру без чаргі, І прэмію схапіць не траціць ён надзею... ← Уладзімір Корбан. [Мікіта Мінавіч:] — А за ашуканства старога чалавека ты [Вара] ў мяне яшчэ спагнанне схопіш. ← Аляксей Кулакоўскі. Але не заўсёды Лукашу шанцавала схапіць што. Бывалі дні, што, акрамя шчаўя, нічога больш не пападалася пад рукі. ← Мікола Лобан. Усе дзяўчаты вешаліся па яго [Сымона]. От і схапіла Аўдоцця шчасце. ← Аркадзь Чарнышэвіч. // Атрымаць дрэнную адзнаку на ўроку, экзамене. Схапіць двойку. // Нахапаць, узяць адкуль-н., пераняць. [Астапчык:] — Пачопка кажа, што Павалковіч вялікі майстар кампіляцыі. Спіша, схопіць адтуль-адсюль, скампілюе і выдае за сваё. ← Міхась Машара.
4. размоўнае слова Набыць, атрымаць, падчапіць (якую-н. хваробу). [Ліда:] — Загадай .. [мужу] змоўкнуць, а то наглытаецца ветру і схопіць запаленне лёгкіх. ← Іван Шамякін. — Яшчэ чаго не хапала! — фыркнула маці: — Схопіш якую-небудзь заразу і памрэш дачасна... ← Вісарыён Гарбук.
5. размоўнае слова Раптоўна і моцна праявіцца ў каго-н. (пра прыступ хваробы, болю). Памятаю, у той дзень бацьку нездаровілася — схапіў жывот. ← Уладзімір Дамашэвіч. На хвіліну якую Юрка ўспамінае, як яго схапілі былі дрыжыкі, калі ён, едучы з Разіна на Смыку, убачыў дым над сваёй хатай... ← Іван Пташнікаў. / у безасабовая форма ужыв. Жывот схапіла. // Ахапіць раптоўна, адолець (пра пачуцці, стан і пад.). Дзядзьку схапіла злосць.
6. пераноснае значэнне размоўнае слова Хутка ўспрыняць, зразумець, засвоіць. Схапіць думку субяседніка. ▪ Калгасныя курсанты, відаць, яшчэ сядзелі ў клубе над канспектамі, хапалі там тое, што не паспелі схапіць за дні вучобы. ← Алесь Шашкоў. Ты хочаш розумам схапіць, пра што зара з гарой гаворыць. ← Уладзімір Дубоўка. // Улавіць зрокам, слыхам. Часам Пятро схопіць вокам, непрыкметна ледзь павярнуўшы галаву, і кожны раз пазнае яе, Таццяну — у белым, вясельным убраны... ← Піліп Пестрак. Схопіць вачамі пачатак якога сказа, і ў думках самі сабой, як у той кінакарціне, адзін за адным мігцяць вабныя малюнкі. ← Хвядос Шынклер.
7. пераноснае значэнне размоўнае слова Прыкмеціўшы, раскрыць, адлюстраваць (звычайна ў творах мастацтва). На малюнку хлапчук даволі правільна схапіў прапорцыі. ← Алесь Асіпенка. Слова паэта імкнецца схапіць перажыванне ў момант яго працякання. ← Анатоль Клышка.
8. Умела звязаць, абвязаць чым-н. Схапіць валасы стужкай.
9. спецыяльны тэрмін Змацаваць, злучыць. Схапіць бярвёны скрэпамі.
10. спецыяльны тэрмін і размоўнае слова Застываючы, зацвердзяваючы, змацаваць, злучыць (пра якія-н. рэчывы і пад.). Тарфяны попел схапіў, умацаваў пясок, атрымаўся рыхлы асфальт. ← Іван Новікаў. // безасабовая форма Зацвярдзець, застыць (пра якое-н. рэчыва). Бетон хутка схапіла. // размоўнае слова Замарозіць. Лёд схапіў раку. / у безасабовая форма ужыв. Лужыны схапіла лёгкім марозікам.
11. (звычайна з адмоўем «не»). размоўнае слова Паспець зрабіць што-н. [Ульяна:] — А я, думаю, перабяру, а то калі будзем сеяць, дык потым усё не схопіш. ← Леанід Гаўрылкін. Была нядзеля. Праўда — як на заказ, і ўся вёска вываліла за Марозаву лазу схапіць і скласці ў стагі сваё сухенькае, як порах, сена. ← Мікола Ракітны. // Хутка арганізаваць, зрабіць што-н. Схапіць таксі і паехаць.
•••
Схапіць бізуна — атрымаць лупцоўку.
Схапіць за руку — злавіць на гарачым учынку, на месцы злачынства.
Схапіць у абдымкі — абняць.
Трасцу схапіць — не атрымаць нічога.
Як вока схопіць гл. вока.