Drukarnik™ вылучае b-варыянты і пазабазавае.
Ці дапушчальна правяраць ТСБМ-1984 па правілах-2010?
трымаць, -аю, -аеш, -ае; незакончанае трыванне, каго-што.
1. Узяўшы ў рукі (зубы, рот і пад.), не даваць выпасці. Трымаць лыжку. Каршун трымаў у дзюбе кураня. ▪ Настаўніца трымала ў руцэ бліскучы цыркуль. ← Міхась Даніленка. Ён кол маланкаю хапае: — Тхор! тхор! Дзяржы яго! — галосіць, Гарачка дзядзьку так і носіць, Бяжыць, тхара ён даганяе, Напагатове кол трымае. ← Якуб Колас. // Браць, атрымліваць што-н. — Быў Хвядос у нас у атрадзе, дык ён яму [бандыту] вінтоўку ў зубы, трымай, кажа. ← Платон Галавач. // Мець сілы, магчы рабіць што-н. [Сымон:] — Дні ўжо мае мін[у]лі. Рукі не так ужо моцна Вёслы трымаюць. ← Максім Танк. А ўсе, хто мог трымаць у руках рыдлёўку, ад цямна да цямна працавалі на балоце. ← Макар Паслядовіч. // Умець карыстацца якім-н. інструментам, прыладай і пад. Васіль таксама ездзіў з маткаю, прывучаўся трымаць плуг, праганяць разору. ← Аляксей Кулакоўскі. // Схапіўшы за што-н., не адпускаць ад сябе або перашкаджаць руху. Воддаль слуга трымаў за павады пару асядланых коней. ← Кандрат Крапіва. // Абняўшы рукамі, утрымліваць каго-, што-н. Трымаць дзіця на руках. ▪ Бо гэта вельмі цяжка — трымаць у абдымках маці, гаварыць ёй пяшчотныя словы, што бярог доўгія гады, і бачыць, што яна іх не чуе. ← Уладзімір Мехаў.
2. пераноснае значэнне Захоўваць за сабою; утрымліваць у сябе. За добрую работу калектыў .. трымае пераходны Чырвоны сцяг. ← часопіс «Маладосць». Так, нялёгка трымаць званне першага футбаліста ў вёсцы! ← Мікола Гамолка. // Захоўваць некаторы час. Іх [сосен] цёмна-зялёны кажух яшчэ трымае ўчарашняе нагрэтае сонцам паветра. ← Уладзімір Федасеенка. Пра Хмару нават гутаркі няма, яе слядоў я [Вецер] не пакіну ў небе. А Сонца жар не здолее трымаць, я прахалоду дам людзям і глебе. ← Уладзімір Дубоўка. // Утрымліваць, абараняць што-н. ад непрыяцеля. Кустамі, пералескамі прабіралася Настачка да лініі абароны, якую мужна трымалі партызаны. ← Павел Кавалёў. // Утрымліваць у асадным становішчы. Трымаць ворага ў асадзе. // Стрымліваць, спыняць каго-, што-н. Дамба трымае ваду. ▪ Няспынна, цеснаю сцяною Мяцежнікі ідуць да гор; Шахцёры мужнасцю адною Трымаюць іх круты напор. ← Пятро Глебка.
3. Прымушаць знаходзіцца, пакідаць дзе-н. супраць волі, не выпускаць. Трымаць пад арыштам. Трымаць у палоне. Трымаць у турме. ▪ [Салдат:] — Было страшна, калі білі, калі ў пакаранне па цэлых сутках трымалі без яды, калі саджалі ў карцэр — сыры цёмны склеп, дзе вяліся пацукі і кажаны. ← Алена Васілевіч.
4. Мець у сябе, у сваёй уладзе; кіраваць кім-, чым. Трымаць у руках дзяржаўную ўладу. ▪ Трымаюць людзі катоў не так за іх работу, як з ласкі: жывому ж недзе жыць трэба. ← Лукаш Калюга. [Паасобныя галасы:] — Тут трэба так, як па статуту належыць, а ты сабе хоць і карову трымай. ← Янка Скрыган. // Мець у сябе ў якасці работніка. [Бабрук:] — Парабкаў, кажа, ды наймічак трымаў. Час быў такі, не я адзін трымаў. ← Янка Брыль.
5. пераноснае значэнне Мець у духоўным падпарадкаванні. [Сцёпка:] — Бог, рай, той свет — усё гэта выдумкі, каб трымаць народ у страху і паслушэнстве. ← Якуб Колас. // Мець пад наглядам, пад прыцэлам. Сам прыстаў трымаў .. [Адася Гушку] перад сабою нешта гадзін са тры, а пасля пусціў, загадаўшы сваім людзям не спускаць яго залішне з вока. ← Кузьма Чорны. // размоўнае слова Абыходзіцца з кім-н., адносіцца да каго-н. нейкім чынам. [Гаспадыня:] — [Трахім] мне што казаў? Тое ж самае: трымай Гараньку ў строгасці. ← Алесь Савіцкі. // Мець пастаянна пры сабе (у якасці паклонніка, сімпатыі і пад.). [Анна Паўлаўна:] Нашто табе наогул трымаць яе [Зёлкіну] каля сябе? [Гарлахвацкі:] Як жа каля сябе? Проста яна працуе ва ўстанове, як і ўсе. ← Кандрат Крапіва.
6. Надаўшы чаму-н. якое-н. становішча, захоўваць яго на некаторы час. Трымаць дзверы адчыненымі. // Падтрымліваць, захоўваць у якім-н. становішчы, парадку. Трымаць кватэру ў чысціні. ▪ Гаспадарлівыя рукі, у меру патрэбы, давалі сценам рамонт і трымалі іх у ашчадзе ад вільгаці. ← Кузьма Чорны. // Падтрымліваць, прытрымлівацца, выконваць. Трымай нагу ў паходны такт. Гарніст, іграй, звіні! ← Пятрусь Броўка.
7. Быць, служыць апорай чаму-н.; падтрымліваць. Страху трымаюць кроквы і латы. ▪ Намеснікавы ногі, відаць, трымалі свайго гаспадара не дужа надзейна, бо ён абедзвюма рукамі ўхапіўся за лаўкі. ← Іван Навуменка.
8. Аддаваць куды-н. на які-н. час; захоўваць дзе-н. Трымаць грошы ў ашчаднай касе. Трымаць сшыткі ў шафе. // Мець пры сабе. [Скіба:] Дакументаў я вам не пакажу, бо пры сабе іх не трымаю. ← Кандрат Крапіва. Недарэмна ён [камуніст] дбае, працуе як след, Каля сэрца трымае партыйны білет. ← Аркадзь Куляшоў. // Пакідаць што-н. у сябе, не аддаваць. Тварыцкі трымаў у сябе ўкрадзеныя ў банку дзяржаўныя грошы. ← Кузьма Чорны.
9. Забяспечваць сродкамі на жыццё. З жалем зірнуў Андрэй на маці і зразумеў, што яна больш не работніца. Ён павінен замяніць яе, каб трымаць сям'ю, а думаць пра вышэйшую адукацыю няма чаго... ← Аркадзь Чарнышэвіч. Праца чалавека трымае і ўзбагачае, а гультайства псуе. ← Прыказка. // Мець у рэзерве што-н. Трымаць канцэнтраваны фураж на пасяўную. // Мець на продаж або для іншага выкарыстання. Трымаць качак і курэй. // устарэлае Мець якое-н. прадпрыемства. [Юрый:] — Мой бацька паравы млын трымаў, быў першым чалавекам на ўсё сяло. ← Іван Навуменка. [Савулеску:] — Я і Андрыяна пераехалі ў Канстанцу. Там Андрыяніна цётка карчму трымала. ← Васіль Хомчанка.
10. размоўнае слова Здаваць каму-н. за плату памяшканне. [Старая:] — А .. [падчарыца з мужам] сабе, як панкі, — усё па курортах ездзяць. Дзіва: гэтулькі кватарантаў трымаюць, а ён, яшчэ ў нейкай канторы за начальніка. ← Міхась Вышынскі.
11. размоўнае слова Рухацца ў якім-н. напрамку. На Варшаву шлях трымалі. ← Змітрок Бядуля. Пазняку спадабаўся такі рэцэпт, і ён амаль кожны дзень, скончыўшы службовыя справы, садзіўся на веласіпед і трымаў кірунак за горад, у лес. ← Ігнат Дуброўскі. — Трымай, Бажэнка, правым бокам, На ворага ў абход! ← Пятрусь Броўка.
12. Мець кантакты з кім-, чым-н. Загадчыца бібліятэкі Аляксандра Панцюхова трымае цесную сувязь з мясцовай школай. ← газета «Літаратура і мастацтва».
13. пераноснае значэнне Наводзіць сябе адпаведным чынам. Умець трымаць сябе сярод людзей.
14. пераноснае значэнне Не выпускаць з памяці, з думак; не забываць пра каго-, што-н. Трымаць у памяці наказ сяброў.
15. Утрымліваць, трымацца (пра мароз і пад.). Лёд трашчыць, але трымае. ▪ Раніцамі трымаў марозік, днём свяціла сонца. ← Аркадзь Чарнышэвіч.
16. У спалучэнні з некаторымі назоўнікамі азначае: ажыццяўляць, выконваць, здзяйсняць тое, аб чым гаворыць назоўнік. Трымаць экзамен. Трымаць ініцыятыву. Трымаць адказ.
•••
Ногі не трымаюць гл. нага.
Так трымаць! — а) каманда рулявому трымаць курс; б) працягваць работу, як і пачалі.
Трымаць банк — паставіўшы грошы на кон, весці гульню супраць партнёраў.
Трымаць вуха востра — не быць вельмі даверлівым, быць асцярожным, пільным.
Трымаць вуха трубкай — пільна прыслухоўвацца да чаго-н., сачыць за чым-н., каб не наклікаць бяды на сябе.
Трымаць высока сцяг — з годнасцю прадаўжаць і развіваць што-н.
Трымаць галаву высока — паводзіць сябе горда, з пачуццём уласнай годнасці.
Трымаць за язык — не дазваляць гаварыць каму-н.
Трымаць камень за пазухай — тое, што і насіць камень за пазухай (гл. насіць).
Трымаць курс (кірунак) — рухацца ў пэўным напрамку.
Трымаць лейцы ў руках — мець у сваіх руках уладу, кіраўніцтва.
Трымаць (вытрымліваць) марку — падтрымліваць сваю рэпутацыю, годнасць.
Трымаць на аброці — трымаць у пэўных рамках, у паслушэнстве. [Лукавіцын] умеў трымаць сэрца сваё на аброці, прыкрываючы яго .. панцырам практычнага розуму ад небяспечных стрэл амура. ← Кандрат Крапіва.
Трымаць на адлегласці — пазбягаць блізкіх адносін, сувязей з кім-н.
Трымаць на ланцугу; трымаць на прывязі каго — не даваць каму-н. свабоды ў дзеяннях, учынках і пад.
Трымаць на мушцы — пазіраць, сачыць за кім-, чым-н.
Трымаць нос па ветры — прыстасоўвацца да абставін, беспрынцыпова мяняць свае паводзіны, свае погляды.
Трымаць пад замком каго-што — а) не выпускаць з памяшкання (арыштаванага, злачынца і пад.); б) не даваць карыстацца чым-н.
Трымаць пад сваім крылом каго-што — апекаваць каго-, што-н., заступацца за каго-, што-н.
Трымаць пад сукном — не даваць ходу чаму-н.; неаператыўна вырашаць якую-н. справу.
Трымаць порах сухім — быць заўсёды гатовым да абароны.
Трымаць пры сабе (думкі, погляды) — не выказваць уголас, публічна.
Трымаць рукі па швах — слухаць і не пярэчыць.
Трымаць руку каго, чыю — заступацца за каго-н., быць на чыім-н. баку, адстойваць думку каго-н. Па судзе я буду трымаць тваю руку. ← Янка Скрыган.
Трымаць слова — выконваць абяцанне.
Трымаць сябе ў руках — стрымліваць свае пачуцці, падпарадкоўваць іх сваёй волі, валодаць сабой, захоўваць вытрымку.
Трымаць у галаве (у думках, у памяці, наўме) — пастаянна думаць, помніць пра каго-, што-н.
Трымаць у кулаку — а) трымаць у поўным падпарадкаванні. Валя таксама засмяялася: вельмі ж непадобна было, што такога чалавека, як Пятро Аляксеевіч, трэба трымаць у кулаку. ← Іван Шамякін; б) сабраць разам каго-, што-н. Было нешта і станоўчае ў тым, што Гаруноў усё [справы, людзей] трымаў у сваім кулаку. ← Ігнат Дуброўскі.
Трымаць у полі зроку — наглядаць за кім-, чым-н., не спускаць з вачэй каго-н.
Трымаць у сабе — не выказваць, стрымліваць свае пачуцці.
Трымаць у сакрэце — не выдаваць таго, што павінна захоўвацца ўпотай.
Трымаць у сваіх руках — мець у сваім падпарадкаванні каго-н., не даваць волі каму-н.
Трымаць у струне — не распускаць, трымаць вельмі строга. Антон трымаў унука ў струне. ← Васіль Вітка.
Трымаць у шорах — прымушаць паводзіць каго-н. пэўным чынам; абмяжоўваць свабоду дзеянняў каго-н.
Трымаць у чорным целе — сурова, строга абыходзіцца з кім-н.
Трымаць фасон — а) прытрымлівацца адпаведных норм паводзін; б) трымацца з шыкам; фарсіць.
Трымаць язык за зубамі — маўчаць, не гаварыць лішняга, быць асцярожным у выказваннях.
Трымаць язык на прывязі — маўчаць, не гаварыць лішняга.