Drukarnik™ вылучае b-варыянты і пазабазавае.
Ці дапушчальна правяраць ТСБМ-1984 па правілах-2010?
ударыць, -ру, -рыш, -рыць; закончанае трыванне
1. каго-што, у што, па чым і без дапаўнення Нанесці ўдар, выцяць; стукнуць. Ударыць вартавога прыкладам. Ударыць кулаком па стале. ▪ Грыша не мог больш стрымаць свае злосці і з усяе сілы ўдарыў пана. ← Алесь Пальчэўскі. Рыпіць і грукае аб сцяну аканіца, што сарвалася з кручка, — ударыць, адскочыць і зноў калышацца. ← Яўген Каршукоў. Зашумелі хвалі, моцна і сярдзіта ўдарылі ў бераг. ← Іван Шамякін. / у безасабовая форма ужыв. Аскабалкам жалеза .. [Васілю] перабіла плячо, моцна ўдарыла ў грудзі. ← Міхась Лынькоў. // пераноснае значэнне; каго і ў што. Прычыніць каму-н. боль, пакуты. Бяда звалілася раптоўна і балюча ўдарыла ў сэрца. ← Міхась Пянкрат. [Аржанец:] — Табе, брат, цяжка. Не ты адзін такі: многіх ударыла і многіх яшчэ ўдарыць вайна. ← Янка Брыль. / у безасабовая форма ужыв. Ударыла токам. // пераноснае значэнне Пакрыўдзіць, абразіць каго-н. Шабета знянацку ўдарыў [Васіля] пытаннем: — Даўно ў лесе б[ы]ў? ← Іван Мележ.
2. каго-што. Пашкодзіць сябе ўдарам, выцяць. Сяргей устаў з тапчана і незнарок ударыў нагу. ← Уладзімір Федасеенка.
3. што, у што. Ударам утварыць гук. Ударыць у далоні. ▪ Ад плошчы даляцела новае салдацкае «Ура!». Дробна і часта ўдарылі ў барабаны. Грымнуў і доўга ўжо не змаўкаў марш. ← Уладзімір Карпаў. Звонка ўдарылі ў цынкавае вядро густыя струмені малака, зашумеў, запеніўся пахучы сырадой. ← Антон Бялевіч. // Ударамі апавясціць, адзначыць што-н. Ударыць трывогу. Ударыць у набатны звон. ▪ І толькі пасля таго як ударылі ў рэйку... аб'явіўшы канец работы,.. [Федзя] сарваў адну кветку і падышоў да варот. ← Васіль Хомчанка. / Пра бой гадзінніка. Гадзіннік стрэлкі ўгору падганяе, Ударыў поўнач звонкі малаток. ← Андрэй Александровіч. // без дапаўнення Раздацца, прагучаць. Ля станцыйнага будынка заварушыліся нешматлікія пасажыры, вось-вось павінен быў ударыць звон, да якога падыходзіў ужо чалавек у чырванаверхай шапцы. ← Тарас Хадкевіч. Ударыў гром, і поруч з гэтым Пабег Ручай, за ім другі. ← Максім Лужанін.
4. размоўнае слова Выстраліць, распачаць стрэльбу. Справа з хмызняка ўдарыла раз, другі гармата. ← Іван Мележ. З зямлі ўдарылі і змоўклі зеніткі. ← Алесь Асіпенка. Ударылі кулямёты, аўтаматы, вінтоўкі, пачалі біць мінамёты. ← Ілья Гурскі.
5. па кім-чым. размоўнае слова Імкліва і рашуча нанесці ўдар ворагу і атакаваць. Партызаны дружна ўдарылі па немцах. ← Іван Сіняўскі. Асноўныя сілы атрада зайшлі ў тыл ворага і нечакана ўдарылі па карніках. ← Георгій Шчарбатаў. [Палкоўнік:] — З меншымі сіламі можна адолець ворага, калі ўдарыць знянацку. ← Іван Новікаў. Па акупантах так ударым, што не далічацца касцей. ← Валянцін Таўлай.
6. пераноснае значэнне; па кім-чым. Спыніць чые-н. адмоўныя, шкодныя дзеянні; знішчыць што-н. шкоднае, адмоўнае. Ударыць па бюракратах. Ударыць па недахопах. ▪ Пашоргаўшы косы мянташкамі, чатыры хлопцы, як месяц назад на сенажаці, размахнуліся на ўсё плячо, ударылі па пустазеллю. ← Уладзімір Шахавец. // размоўнае слова Панесці ўрон, шкоду каму-, чаму-н. Моцна ўдарыла вайна па ўсіх планах аканома. ← Аркадзь Чарнышэвіч.
7. у што, па чым. Трапіць куды-н. Куля ўдарыла ў сцяну. ▪ Маланка ўдарыла ў старую бярэзіну, паляцелі долу галіны. ← Ілья Гурскі. // пераноснае значэнне Імкліва пранікнуць куды-н. Першы стрэл балюча ўдарыў у вушы. ← Іван Шамякін. Гарачыня ўдарыла ў твар Смірыну. ← Антон Алешка. Хвошч падняў маснічыну, і ў нос ударыла сырым пахам бульбяных парасткаў. ← Мікола Лупсякоў. Лукер'я Мінаўна пстрыкнула ўключальнікам, святло ўдарыла па вачах. ← Павел Місько.
8. пераноснае значэнне; у што. Уздзейнічаць на што-н. (свядомасць, здольнасць рухацца і пад.). Віно ўдарыла ў галаву. ▪ Язэп адчуў, як у галаву, нібы хмель, ударыла злосць. ← Алесь Асіпенка. // без дапаўнення Пачаць дзейнічаць з вялікім напорам; забіць. Нафтавы фантан ударыў восенню, у пахмурны, імглісты дзень. ← Іван Навуменка. Пад правым крылом самалёта ўдарыў магутны фантан агню. ← Іван Новікаў. Спярша са шчыліны ўдарыў газ. ← Іван Кірэйчык.
9. што і без дапаўнення размоўнае слова Пачаць энергічна рабіць што-н. (іграць, бегчы і пад.). Аркестры ўдарылі Радасны марш. ← Пятро Глебка. Пасля добрай вячэры музыканты павесялелі, ажывіліся. Ударылі вальс, пасля абэрак. ← Уладзімір Дамашэвіч. [Пятро:] Выскачыў я з ружжом, босы,.. а яны [воўк і сабака] ужо вуліцу праскочылі, махнулі цераз плот і ўдарылі па гароду — толькі снег віхурай павіс. ← Мікола Ракітны. // чым. Пачаць энергічна дзейнічаць чым-н. Матросы ўдарылі вёсламі, шлюпка слізганула па вадзе, за кармой закіпеў белы струмень. ← Васіль Хомчанка.
10. пераноснае значэнне; без дапаўнення Наступіць, здарыцца раптоўна, пачацца з вялікай сілай (звычайна пра з'явы прыроды). Ударыў дождж. ▪ Не ў пару ўдарылі першыя асеннія замаразкі. ← Цімох Сяргейчык. Ударыў вецер з Фінскае затокі. ← Алесь Звонак. А ячмень і зусім яшчэ ад зямлі не адрос, як пусціў каласкі. Ударыла сухмень — ён так і сеў. ← Іван Сяркоў.
11. безасабовая форма Раптоўна ахапіць (пра стан чалавека). На вуліцы, пад каштанамі, Кірыла адчуў, што ўдарыла ў пот. Пацяклі раўчакі за каўнер, залівала вочы. ← Іван Шамякін.
•••
Кроў ударыла ў твар каму гл. кроў.
Не ўдарыць (не ўпасці, не пляснуцца) тварам у гразь — паказаць сябе як мага лепш, не асарамаціцца, выканаць што-н. найлепшым чынам.
Палец (пальцам) аб палец не ўдарыць (не стукнуць) — зусім нічога не зрабіць, звычайна для дасягнення якой-н. мэты.
Ударыць па кішэні — увесці ў вялікія выдаткі.
Ударыць па руках — прыйсці да пагаднення з кім-н.; заключыць здзелку.