Drukarnik™ вылучае b-варыянты і пазабазавае.
Ці дапушчальна правяраць ТСБМ-1984 па правілах-2010?
пры, прыназоўнік з Месны склон
Спалучэнне з прыназоўнікам «пры» выражае:
Прасторавыя адносіны
1. Ужываецца для ўказання на непасрэдную блізкасць ад якога-н. месца. Міхась сядзеў адзінока пры мокрай дарозе, воддаль ад пастухоў. ← Цётка. Пры лесе, пад горкай Бруіцца крыніца. ← Пятрусь Броўка. Блізка пры заводзе варушыліся рабочыя, якія працавалі на падкатцы дрэва. ← Піліп Пестрак. // Паблізу ад чаго-н., побач з чым-н. Насупраць, пры адзіным акенцы, стаяў столік, засланы нейкай белай тканінай. ← Піліп Пестрак. Там, пры самай сцяне, было цемнавата. ← Кузьма Чорны. Натрудзіўшы добра рукі, Натаміўшы плечы, Толькі маці з вераценцам Туліцца пры печы. ← Якуб Колас. // Ужываецца з назвай мясцовасці, населенага пункта, каля якіх або ў раёне якіх што-н. адбываецца. Невялікае селішча Скіп'ёўскае Пераброддзе ўзнікла на голым месцы пры вялікім Скіп'ёўскім лесе адразу пасля рэвалюцыі. ← Кузьма Чорны.
2. Ужываецца для ўказання на прадмет, установу ці арганізацыю, якія ўключаюць у свой склад што-н. дапаможнае, падсобнае. Пры школе быў літаратурны гурток. ← Андрэй Александровіч. Пры многіх кансультацыях арганізоўваліся малочныя кухні або раздатачныя пункты для забеспячэння грудных дзяцей малаком і пажыўнымі сумесямі. ← часопіс «Весці АН БССР». З канца зімы і да лета пры кожнай хаце дыміцца вяндлярня, і па селішчы стаіць пах вэнджаных каўбас і шынак. ← Кузьма Чорны.
3. Ужываецца для ўказання на месца, установу і пад., дзе хто-н. займае якое-н. службовае становішча або дзе што-н. адбываецца. Папас адчуваў сябе добра і казаў, што ён ужо можа хадзіць, і яму дужа хацелася астацца пры войску. ← Якуб Колас. Вось так і стаў .. [дзед Ягор] вартаўніком пры школе... ← Міхась Скрыпка.
Часавыя адносіны
4. Ужываецца для ўказання на падзею ці з'яву, у момант якой адбываецца што-н. Там ля ганку праходзілі калі-нікалі людзі, штосьці гаворачы, пры кароткім гэтым спатканні, адзін аднаму. ← Кузьма Чорны. Вось .. [Рыгор] бачыць Сёмку на полі пры ворыве. ← Цішка Гартны. Нават родныя бацькі папракалі сына хлебам пры абедзе за сталом. ← Якуб Колас. Самі ў круг, Як пры цудзе, Пусціліся ногі ва ўсіх. ← Аркадзь Куляшоў. Мне гэтага здымка, Што вытварыў кат, Відаць, пры жыцці не забыцца ніколі! ← Пятрусь Броўка.
5. Ужываецца для ўказання на эпоху, перыяд, час, на працягу якіх што-н. адбываецца, здзяйсняецца. Жыць пры камунізме. // Ужываецца для ўказання на асобу, у перыяд жыцця, дзейнасці ці прысутнасці якой што-н. адбываецца. І толькі пры апошнім уладару, пры пану Лявону Длугошыцу захісталася гэта спадчыннасць ад подыхаў вялікай рэвалюцыі. ← Якуб Колас. Уля пры Пашку бянтэжыцца, чырванее. ← Уладзімір Паўлаў. Як пры бацьку жыў без ніякіх хатніх клопатаў, так цяпер і пры жонцы. ← Аляксей Кулакоўскі.
Аб'ектныя адносіны
6. Ужываецца для ўказання на прадмет, які знаходзіцца ў наяўнасці, які ёсць у каго-н. Пры карове дзецям хоць малако было. // Ужываецца для ўказання на наяўнасць у каго-н. якіх-н. заняткаў, пасады і пад. Горды сваёй сілай, Уладай сваёй горды, Пры станку стаіць ён [народ] Непахісна, цвёрда. ← Янка Купала. Поп Мікіта Сеяў жыта І аўсы і грэчкі, А ў святыя дні нядзелі Ён таксама быў пры дзеле — Стрыг авечкі. ← Якуб Колас. Я застаўся дома, пры гаспадарцы. ← Аляксей Кулакоўскі. Якая папрадуха пры кудзелі, такое палатно ў белі. ← Прыказка.
7. размоўнае слова Ужываецца для ўказання на які-н. прадмет, які знаходзіцца непасрэдна ў гэты момант у каго-н. як характэрная прыкмета гэтай асобы. — А на табе манішка, пры гальштуку ты, чаравікі. ← Міхась Лынькоў. Увесь час невялікі атрад быў на нагах і пры зброі. ← Эдуард Самуйлёнак. Чырвонаармейцы былі пры вінтоўках і з ручнымі гранатамі. ← Якуб Колас. // Ужываецца для ўказання на асобу, якая што-н. мае ў гэты момант. Раненыя падхапіліся. У большасці іх зброя была пры сабе. ← Іван Шамякін. — Добра яшчэ, што пры мне сякера была. ← Алесь Якімовіч.
8. Ужываецца для ўказання на асобу, у якой хто-н. знаходзіцца, жыве. Жыў пры матцы перш хлапчынка, І была халупка ў іх, Дзе курылася лучынка, Дзе туліліся ўтраіх. ← Якуб Колас. Алесь не памятае, як ён потым, дзе і пры кім або з кім піў малако. ← Янка Брыль.
Акалічнасныя адносіны
9. Ужываецца для ўказання на якую-н. з'яву, акалічнасць, якія суправаджаюць што-н. Пры святле месяца. ▪ І пры гэтым святле Я запісваю з болем у сэрцы Час дакладны, але, Час яе [вуліцы] незабыўнае смерці. ← Аркадзь Куляшоў. // Ужываецца пры назвах прадметаў, што служаць указаннем на пэўныя абставіны, пры якіх што-н. адбываецца. І вось пры лучыне пільна і клапатліва тупаюць два чалавекі — бондар Даніла і яго жонка Аўдоцця. ← Змітрок Бядуля. Недасачылі за ёю [газетай] фашысцкія вочы, Не захапілі пры лямпе яе апаўночы, Не пашматалі яе на кавалкі рукамі... ← Аркадзь Куляшоў.
10. Ужываецца для ўказання на асобу ці калектыў, у прысутнасці якіх што-н. адбываецца. — Я шкадую, што не пайшоў наадкрытую: трэба было, каб пры нас, пры людзях Тэкля пайшла з хаты назаўсёды. ← Кузьма Чорны. А ў сяле дзяўчаты ходзяць, Паглядаючы здаля Сарамліва пры народзе На Фядоса-каваля. ← Канстанцыя Буйло. Схудзеў прафесар, аблахмаціўся, вочы ў яго ўваліліся, гаруе бедны, як не плача пры людзях. ← Максім Гарэцкі.
11. Ужываецца для ўказання на стан, у якім хто-, што-н. знаходзіцца. Быць пры памяці. ▪ Жывём кожная ў адзіноце ды пры гадах — чым далей, тым страшней, ліха на яго, жыццё такое. ← Еўдакія Лось.
Прычынныя адносіны
12. Ужываецца для ўказання на прычыну, падставу чаго-н. Пры вашым непасрэдным удзеле. ▪ Пры дапамозе таварышаў Паўлу ўдалося ўступіць у рабочы батальён. ← Янка Брыль.
13. Ужываецца для ўказання на наяўнасць якіх-н. уласцівасцей, якасцей і пад., якія выклікаюць што-н., з'яўляюцца прычынай чаго-н. або падставай для чаго-н. — Пры тваіх здольнасцях ды старанні многа можна зрабіць. ← Якуб Колас.
Умоўныя адносіны
14. Ужываецца для ўказання на падзею, факт або абставіны, якія з'яўляюцца ўмовай для ажыццяўлення чаго-н. Такім чынам зараз у сталоўцы магло свабодна абедаць чалавек сорак, але было яшчэ шмат вольнага месца, каб пры патрэбе гэты лік можна было значна павялічыць. ← Якуб Колас.
Уступальныя адносіны
15. Ужываецца для ўказання на прадмет або абставіны, нягледзячы на якія што-н. існуе, адбываецца. Пры такой сціпласці ён усё ж адважыўся заявіць аб сабе ўголас. Пры ўсім пры тым нельга не ўказаць і на наступныя акалічнасці...
•••
Адзін пры адным гл. адзін.
Дзень пры дні гл. дзень.
Ні пры чым гл. што.
Пры чым тут..? гл. што.