Drukarnik™ вылучае b-варыянты і пазабазавае.
Ці дапушчальна правяраць ТСБМ-1984 па правілах-2010?
хвост, хваста, Месны склон -сце, мужчынскі род
1. У жывёл: прыдатак (звычайна рухомы) на заднім канцы цела. Валерык ускудлаціў валасы, стаў на карачкі, грозна засоп і пасунуўся пад паветку, дзе, адганяючы хвастом аваднёў, мірна хрумстаў канюшыну рослы рабы бычок. ← Алесь Шашкоў. Конік бадзёра цупае па дарозе, памахвае доўгім хвастом. ← Іван Навуменка. // Значна звужаная канцавая частка цела (у рыб, паўзуноў і пад.). Хвост яшчаркі. ▪ Вільнула рыбка хвастом і нырнула на дно мора. ← Алесь Якімовіч. [Вугор] мае доўгае, выцягнутае, крыху сплюснутае з бакоў тулава, якое спераду заканчваецца вузкай галоўкай са скошаным пад вострым вуглом ілбом і маленькімі вочкамі, а ззаду паступова пераходзіць у доўгі і дужы хвост-вясло. ← А. Матрунёнак. // пераноснае значэнне размоўнае слова У значэнні адзінкі падліку жывёлы. Ад кожнага хваста — пуд жыта, пуд бульбы або замест бульбы дзесяць рублёў грашыма. ← Янка Брыль. // Футра пушнога звера (з прыдатка на задняй частцы цела), якое выкарыстоўваецца як гаржэтка, абшыўка і пад. Шапка з хвастоў пясца. // Пучок пер'я на заднім канцы цела птушак. У берагавой ластаўкі хвост кароткі, раздвоены і мае форму невялікіх тупых вілачак. ← Віталі Вольскі. А вось танканосы бакас, куртатая балотная птушачка, яшчэ хітрэй прыдумаў — хвастом спявае! ← Рыгор Ігнаценка.
2. Задняя, канцавая частка лятальнага апарата (самалёта, ракеты і пад.). Уздоўж фюзеляжа да сценак прыладжаны лаўкі, а ў хвасце складзена маёмасць, якую ў абкоме падрыхтаваў падпольшчыкам. ← Іван Новікаў. Разгарачаны Сцяпанаў упрытык наблізіўся да хваста «юнкерса». ← Антон Алешка.
3. Крайняя, ніжняя, задняя канцавая частка чаго-н. Хвост папяровага змея. Хвост бурака. // Росчырк (у літары, цыфры, арнаменце і пад.). Пакручасты кароткі хвост, прыроблены да апошняй літары, і распырсканае ў канцы чарніла павялі на думку, што начальнік спяшаўся. ← Алесь Асіпенка. // Вісячы канец (вяроўкі, пугі і пад.). Толькі ж у рукзаку Стаў завязваць хвасты, Бачу ў шафе ў кутку Сіні сшытак таўсты. ← Уладзіслаў Нядзведскі.
4. Доўгая, звівістая паласа (дыму, пылу і пад.). Там-сям па кругавіне горада стаялі, бы вытачаныя, фабрычныя трубы з хвастамі цёмнага дыму. ← Якуб Колас. На двор МТС узышла машына і прыцягнула за сабой доўгі хвост пылу. ← Ігнат Дуброўскі. // Светлая паласа, якую пакідае за сабой рухомае цела (камета, ракета і пад.). [Віця] неаднойчы наглядаў, як зрывалася раптам нейкая зорка, чыркала аб другія, якіх на небе было безліч, і з зыркім хвастом ляцела ўніз, пакуль не рассыпалася бясследна. ← Уладзімір Паўлаў.
5. размоўнае слова Задняя частка падола адзежы, якая цягнецца па зямлі. Хвост сукенкі.
6. размоўнае слова Рад людзей, што рухаюцца за кім-, чым-н. За .. [Сымонам] заўсёды цягнуўся шумлівы і стракаты хвост дзяцей. ← Васіль Хомчанка. За .. [афіцэрам], на конях, высыпаў цэлы хвост удалых меншых чыноў. ← Кузьма Чорны. // Група людзей, якія стаяць адзін за адным, чакаючы чаго-н.; чарга. Маладыя людзі перад Новым годам прыйшлі ў магазін купіць віна і цукерак. Хвост даволі доўгі, пасоўваецца марудна. ← Максім Лужанін. // Той, хто неадступна ходзіць за кім-н. Лічаць нас [хлопцаў] яе [дзяўчыны] хвастом, Хай! — не навіна. Мы ж і ў голаў не бяром — Восем і адна. ← Аркадзь Куляшоў. // Той, хто высочвае каго-н., шпіёніць за кім-н. Частыя выезды друкара Максіма да сваякоў маглі прыцягнуць за ім хвост. ← Алесь Якімовіч. Вечарам Жан ішоў са сваім сябрам па вуліцы. Недалёка ад вакзала яны адчулі «хвост». ← Іван Новікаў. // Пра наяўнасць сям'і, дзяцей. [Ігнат:] — Я чалавек халасты, прастуды не баюся, і калі заб'юць, хоць гэта не пажадана, — ніякіх хвастоў ззаду. ← Ілья Гурскі.
7. Задняя, канцавая частка атрада, каравана і пад., якія рухаюцца. Галава калоны замаруджана, стомлена паднімалася ўгару, а хвост яе імкліва каціўся да моста, напіраючы на пярэдніх. ← Мікола Ткачоў. // Заднія, апошнія вагоны поезда. [Начальнік:] — Я прайшоў увесь цягнік ад галавы да хваста, ды не аднойчы, а двойчы. ← Уладзімір Дубоўка. З акна [будкі] было відаць.. сярэдзіну і хвост [эшалона]. ← Іван Мележ.
8. пераноснае значэнне размоўнае слова Частка работы, не выканання, не закончаная ў тэрмін. Так лягчэй будзе для ўчотчыка, чымся мераць недакончаныя хвасты. ← Пампей Беразняк. // Не здадзены ў тэрмін залік, экзамен, кантрольная работа і пад. (у студэнтаў, вучняў). [Зіне] горка было засмяяцца, але яна, прытворна смеючыся, дадала: — І яшчэ адзін хвост ёсць. [Косця:] — Па чым? — Па хіміі. ← Іван Грамовіч. [Юрка:] — Я быў заняты, Тамара. Ты ведаеш, як у нас у школе выкладалі чарчэнне? А ў нашым інстытуце без чарчэння хоць вучыцца кідай. У мяне чуць хвост не быў. ← Якуб Ермаловіч.
9. спецыяльны тэрмін Пустая парода, адходы, якія атрымліваюцца пры абагачэнні карысных выкапняў. Кварцавыя хвасты.
10. абласное слова Самы крайні, далёкі ўчастак поля, самыя канцы ўчасткаў. [Цярэшка:] — Хутарок жа, як-ніяк. Ды і зямелька ніштаватая дасталася, дармо, што самыя хвасты, што ніхто сюды зроду гною не давозіў. ← Мікола Лобан.
•••
Адкінуць хвост гл. адкінуць.
Апусціць (падтуліць) хвост гл. апусціць.
Віляць хвастом гл. віляць.
Вісець на хвасце гл. вісець.
Гнілому цяляці хваста не адарве гл. адарваць.
І ў хвост і ў грыву — надта моцна (біць, лупіць і пад. каго-н. або пападаць каму-н. за што-н.).
Круціць хвастом гл. круціць.
Ляйчына (лейчына) пад хвост папала (трапіла) гл. лейцы.
Накруціць хвост гл. накруціць.
Наступіць на хвост каму — пакрыўдзіць каго-н., пашкодзіць каму-н.
Насыпаць солі на хвост гл. насыпаць.
Падтуліць хвост гл. падтуліць.
Падціснуць (падцяць) хвост гл. падціснуць.
Паказаць хвост гл. паказаць.
Прышчаміць (прыціснуць) хвост каму гл. прышчаміць.
Прышый кабыле хвост гл. прышыць.
Сабаку (кату) лад хвост (грубае) — дарэмна, за нішто (аддаць, патраціць).
Сарока на хвасце прынесла гл. сарока.
Сарока хвастом замяце гл. сарока.
У хвасце — ззаду ўсіх (ісці, плесціся і пад.).
Ушчаміць хвост каму гл. ушчаміць.
Хвастом вільнуць гл. вільнуць.
Хвастом накрыцца гл. накрыцца.
Хвост абаранкам; хвост дудой; хвост трубой — не сумаваць, не падаць духам, трымаць сябе малайцавата, самаўпэўнена.
Хвост у зубы — хутка сабрацца і пайсці (калі многа розных спраў, працы).
Цягнуць ката за хвост гл. цягнуць.