Drukarnik™ вылучае b-варыянты і пазабазавае.
Ці дапушчальна правяраць ТСБМ-1984 па правілах-2010?

 як¹, -а, мужчынскі род
  Буйная жвачная рагатая жывёліна, якая водзіцца ў высакагорных раёнах Цэнтральнай Азіі (свойская выкарыстоўваецца як уючная, верхавая, іншы раз як малочна-мясная).
   [Тыбецкае.]
 як², прыслоўе, злучнік і часціца.
  I. прыслоўе
  1. пытальнае. Выражае пытанне аб спосабе дзеяння, стану; якім чынам, якім спосабам. Як гэта здарылася? Як знайсці той лес? ▪ — Ох, мой міленькі, мой блазнотка! Як будзем жыць мы без яго [бацькі]? ← Якуб Колас.
  2. пытальнае. Выражае пытанне аб якасці дзеяння ці стану. Як жывеш, як маешся? Як у вас справы з гаспадаркай? // у знач. выказнік Адпавядае займенніку «які» ў Назоўны склон і Творны склон. Як ваша здароўе? ▪ [Валя:] — Твая матка і мне нешта расказвала... А як прозвішча таго чалавека? ← Лідзія Арабей.
  3. азначальнае. У якой меры, ступені; наколькі. А як ты, браце, пастарэў! Што здарылася?
  4. неазначальнае. размоўнае слова Як-небудзь. Трэба ж як знайсці згубленае. ▪ [Марына Паўлаўна:] — Ну, я ўжо думала, цяпер наш Сымонка і не паткнецца да нас Так сабе думаю, а тым часам пазіраю ў акно, а мо як заблудзіцца. ← Міхась Зарэцкі.
  5. часавае. Тое, што і калі¹ (у 2 знач.). А як ішоў дадому тата З атрада — Чуў я за вярсту. Казаў, бывала, сумнавата, Што гледзячы на лес расту... ← Рыгор Барадулін.
  6. адноснае. Ужываецца як злучальнае слова: а) падпарадкоўвае даданыя азначальныя сказы. Павек не забудзецца тая навала, Як, дымам ахутаны чорным, Стаяў ты, мой горад, пад вогненным шквалам І ворагу быў непакорным. ← Мікола Хведаровіч; б) падпарадкоўвае даданыя сказы меры і ступені. [Алеся:] — Я веру ў гэта так, як, можа, не верыш ты сама. ← Іван Шамякін; в) падпарадкоўвае даданыя сказы характару і спосабу дзеяння. Не адступай, брат, у змаганні, Ідзі далей, як ты ішоў! ← Максім Танк. Жыць па-старому, так, як жылі бацькі, — значыць, не шкадаваць народа, не любіць яго. ← Піліп Пестрак; г) падпарадкоўвае даданыя данаўняльныя сказы, захоўваючы значэнне прыслоўя спосабу дзеяння. [Доктар:] Цяпер, таварыш, будзеш папраўляцца. Я Антону Мітрафанавічу медыкаментаў пакіну і раскажу, як каля раны хадзіць. ← Кандрат Крапіва. Лепшыя людзі калгаса, і перш за ўсё камуністы, не раз задумваліся над тым, як вывесці гаспадарку з адстаючых у перадавыя. ← газета «Звязда»; д) падпарадкоўвае даданыя дзейнікавыя сказы. [Настаўніца:] — Маладзец вы, Андрэй Пятровіч! Ад душы поспехаў жадаю вам. Цікава ж, як вы гэта робіце? ← Якуб Колас. Цяжка было ўявіць, як пройдзе гэтая ноч. Каб раптам настаў ранак, То Драбняк адчуў бы вялікую палёгку на душы. ← Аляксей Кулакоўскі.
  7. адноснае. У спалучэнні з часціцай «ні» пачынае даданы ўступальны сказ. І як ні хацелася Білі спаць, ён насцярожана прыслухоўваўся да кожнага гуку, да кожнага голасу. ← Міхась Лынькоў. Шлях да парты ад калыскі Доўгі, як ні гавары. ← Еўдакія Лось.
  II. злучнік
  1. параўнальны. а) Ужываецца для падпарадкавання даданых параўнальных сказаў. Як ворану вышай арла не лятаць, так ворагу нашай зямлі не таптаць. ← Кандрат Крапіва. І як змаглі раней Мы белых генералаў, Так зможам мы цяпер Балячкі нашых дзён. ← Мікола Хведаровіч. // размоўнае слова Ужываецца ў адмоўных сказах пасля вышэйшай і найвышэйшай ступені параўнання прыметнікаў і адпавядае злучніку «чым». Лепш ужо без каня быць, як гэтага каня трымаць. ← Кузьма Чорны. Марудны гул машын падпаўзаў вельмі доўга, здаецца, даўжэй, як цягнулася чаканне. ← Янка Брыль; б) ужываецца для далучэння параўнальных зваротаў. Па небе хмары, як палотны, Паўночны вецер рассцілае. ← Якуб Колас. / У складзе састаўнога злучніка «як і». Ручай гэты, як і рэчка, выцякаў з вялікага лесу, што пачынаўся адразу ж за шашой. ← Іван Шамякін. // Ужываецца пры паўтарэнні слова ў параўнальным звароце і ўказвае на звычайную тыповасць прадмета. Тут зямля як зямля — беларуская шэрая глеба. ← Валянцін Лукша. Хата як хата. І што б там, здавалася, у ёй асаблівага. ← Рыгор Няхай.
  2. далучальны. а) Далучае звароты са значэннем: у якасці або тоеснасці. Альберт Аляксандраў пачаў свае паказанні як сведка, а закончыў як абвінаваўца. ← Уладзімір Дадзіёмаў. Васіль Пятровіч любіў ранішні сумятлівы праспект. Любіў як сваё, нялёгка вдабытае. ← Піліп Пестрак; б) далучае пабочныя словы, словазлучэнні і сказы. Рыба, як на злосць, не лавілася. ← Цішка Гартны. Трапілі, як той казаў, з прыску ды ў полымя. ← Алесь Пальчэўскі. На рынку, як на тое шчасце, я сустрэў свайго сваяка. ← Міхась Машара. Прыязджалі аратары з горада, якія (як Аўгінні казалі суседкі) гаварылі аб розных простых сялянскіх справах. ← Змітрок Бядуля. / У складзе састаўнога злучніка «як і». Піліпчыка і след прастыў, адразу знік, як і не было яго. ← Міхась Лынькоў.
  3. часавы. а) Падпарадкоўвае даданыя сказы, якія абмяжоўваюць пачатак падзей галоўнага сказа. Не прайшло і чвэрці гадзіны, як з лесу пачалі выходзіць цэлыя групы людзей з карабінамі, з вінтоўкамі, з абразамі, з бярданкамі, з аўстрыйскімі і нямецкімі стрэльбамі. ← Якуб Колас. Ужо васемнаццаты год пайшоў Ніне, ужо другая вясна набліжалася, як жыве яна ў Галіноўскіх. ← Платон Галавач; б) ужываецца ў складаназалежных сказах з хуткай зменай падзей. Вяль прылёг каля кургана, каб, як згаснуць толькі зоры, зноў дамоў вярнуцца рана. ← Максім Танк. [Люба] паспела толькі напісаць «Дарагая Валя», як хтосьці застукаў у дзверы. ← Кузьма Чорны. / У складзе састаўнога злучніка «як толькі». Як толькі спуталі коней, падлеткі пачалі раскладваць агонь. ← Аркадзь Чарнышэвіч. — Ну, як вам падабаецца Каця? — звярнуўся ціха трактарыст, як толькі мы выйшлі на вуліцу. ← Алесь Пальчэўскі; в) ужываецца ў сказах, у якіх падзеі даданага сказа адбываюцца пасля падзей галоўнага сказа. Да таго як прыехаў Лялькевіч, [Саша] ўспамінала мужа, сумавала, зрэдку плакала над калыскай. ← Іван Шамякін. Перад тым як адбіць гадзіны, гадзіннік колькі хвілін трашчаў, скрыпеў.. і пасля такой прадмовы званіў прыемным металічным звонам. ← Якуб Колас; г) (размоўнае слова) ужываецца ў сказах з адносінамі адначасовасці паміж даданым і галоўным сказам. Раніцаю роснай ты ж і не журыўся, як на дол-пракосы з твару пот сачыўся. ← Паўлюк Трус. Ужо вечарэла, як Галя падыходзіла да сваёй вуліцы. ← Міхась Лынькоў; д) падпарадкоўвае сказы, у якіх падзеі даданага сказа адбываюцца раней падзей галоўнага сказа. На сэрцы стала горка, горка; З вачэй скацілася сляза, Як ты за грэблю, са ўзгорка, Яшчэ раз глянула назад. ← Паўлюк Трус. Як скурылі па папяросе, зноў узяліся за работу. ← Кузьма Чорны. Вартаўнік.. з'явіўся на крык толькі тады, як збегся цэлы натоўп людзей. ← Якуб Ермаловіч. / У складзе састаўнога злучніка «пасля таго як», «з таго часу як». З таго часу як Аленка паехала ў Загор'е, ён ні разу не зайшоў да іх. ← Якуб Колас. Да Апанаса Хмеля Андрэй прыйшоў толькі на другі дзень пасля таго, як адведаў Захара Зубца. ← Піліп Пестрак.
  4. умоўны. Падпарадкоўвае даданыя сказы з умоўна-абмежавальнымі і ўмоўна-часавымі адносінамі. [Талаш:] — Да каго ж мне звярнуцца, як не да вас?.. ← Якуб Колас. [Валя:] Як паглядзіш на гэтую веліч працы, на гэтыя горы перавернутай зямлі, дык нібы крылы вырастаюць. ← Кандрат Крапіва.
  5. прычынны. размоўнае слова Падпарадкоўвае даданыя сказы прычыны. [Юзік:] «Не маюць ніякага поўнага права яны [мачыха з бацькам] з цябе здзекавацца, як ты жонка чырвонаармейца». ← Кандрат Крапіва.
  6. тлумачальны. а) Падпарадкоўвае даданыя дапаўняльныя сказы, якія тлумачаць члены галоўнага сказа, выражаныя дзеясловамі ўспрыняцця. І не заўважыў з нас ніхто, як ноч вясенняя мінула, як струны вуліц і мастоў штодзённым паліліся гулам. ← Максім Танк. Па плячах Андрэя прабеглі мурашкі — ён адчуў, як невясёлыя думкі з дзяцінства знаёмым пачуццём кранаюць сэрцы. ← Піліп Пестрак. Ігнат і Лена бачылі, як некалькі чалавек мільганулі па-за платамі і, прыгінаючыся, пабеглі агародамі ў бок цагельнага завода. ← Міхась Лынькоў; б) падпарадкоўвае даданыя дзейнікавыя сказы. Праз тоўстае шкло ілюмінатараў было відаць, як цьмяна ўспыхвалі на небасхіле гарачыя водбліскі зарніц. ← Мікола Гамолка. Чутно, як пазвоньваюць цуглі і недзе за суседнім дваром пераклікаюцца галасы. ← Янка Скрыган. А нам зноў чуваць, як за ракой звініць прыгожая дружная песня з пракосаў. ← Янка Брыль. Відно было, як на гэтую горку падымаліся свежыя, здавалася, яшчэ больш адсырэлыя барозны. ← Аляксей Кулакоўскі; в) падпарадкоўвае даданыя выказнікавыя сказы. [Наталля:] У мяне такое адчуванне, як бывае ў летні дзень перад навальніцай. ← Кандрат Крапіва. Цяпер я ніколі не бачу снег белым, такім, як бачыў у роднай Беларусі. ← Іван Шамякін.
  III. Часціца.
  1. узмацняльная. Вельмі, надзвычай. Як радасна цябе, край малады, Сягоння прывітаць! ← Якуб Колас. Як прыгожа там бясконца! Сорам, дзеткі, позна спаць! ← Міхась Чарот. У коміне нудна галасіў вецер, ляскаў юшкамі — ох як не хацелася выходзіць з хаты на холад. ← Мікола Капыловіч.
  2. узмацняльна-сцвярджальная. Выражае бясспрэчнасць выказанай думкі, выступаючы ў значэнні: як можна, немагчыма. І як не маліцца прасторам На беразе Чорнага мора. ← Андрэй Александровіч. І як тут не смяяцца І праўды не сказаць. ← Янка Купала. Пачатак года, як цябе не ўславіць? Не першы я. А ці ж апошні? Не. ← Кастусь Кірэенка.
  3. Ужываецца пры выказванні здзіўлення, збянтэжанасці ў сувязі з якім-н. пытаннем, выказваннем (звычайна ў спалучэнні са словамі «так», «гэта» і часціцамі «жа», «то» і пад.). Як! Ты зноў дома? ▪ Таўчэ дзік лычам мяне ў спіну, а рваць не рве.. — Як жа ён вас не разарваў усё-такі, — здзівіліся мы. ← Алесь Пальчэўскі. Пабяжы Мікуліку скажы, каб машыну падагнаў, — сказаў [Журавінка] Гарасю. — Дык няма ж яго, — адказаў Гарась. — Як то няма? А дзе ж яго чэрці душаць? ← Мікола Лобан. [Стася:] — Скажы, ты яго любіш?.. — Я не ведаю, Стася... — Ну, як жа так — не ведаю... Каханне — гэта пачуццё такое... такое яснае... Заўсёды адчуваеш, ці кахаеш ты чалавека, ці не... ← Міхась Зарэцкі.
  4. Абазначае нечаканасць дзеяння пры дзеясловах закончанае трыванне трывання. А ён як ускочыць, як пабяжыць — толькі яго і бачылі.
  •••
  (А) як жа — служыць выражэннем станоўчага адказу; азначае: канечне, разумеецца.
  Вось яно як! гл. вось².
  Вунь яно як! гл. вунь.
  Каму як; як каму — па-рознаму, не аднолькава.
  Не хто іншы, як... — якраз гэтая асоба.
  Памінай як звалі гл. памінаць.
  Страх як — надта моцна.
  Тут як тут гл. тут.
  (Усе) як адзін гл. адзін.
  Як адна капейка гл. капейка.
  Як адну капейку гл. капейка.
  Як бачыш гл. бачыць.
  Як бог дасць гл. бог.
  Як будзе, так будзе — ужываецца для выказвання рашучасці ў здзяйсненні рызыкоўнага.
  Як бы — ужываецца для выражэння ўмоўнага параўнання.
  Як бы не так — ужываецца для выказвання нязгоды, адмаўлення, абурэння.
  Як бы там ні было гл. быць.
  Як быццам гл. быццам.
  Як ваша (твая, яго) ласка гл. ласка.
  Як выпадзе гл. выпасці.
  Як вядома гл. вядома.
  Як гаворыцца гл. гаварыцца.
  Як гадуешся гл. гадавацца.
  Як ёсць гл. ёсць¹.
  Як жару (агню) ухапіўшы гл. ухапіўшы.
  Як жа так — ужываецца для выражэння здзіўлення, сумнення, недаўмення ў сувязі з якім-н. пытаннем ці сцвярджэннем.
  Як знаеш гл. знаць¹.
  Як (і) належыць гл. належаць.
  Як кажуць; як той казаў гл. казаць¹.
  Як калі; калі як — у розны час, па-рознаму; неаднолькава.
  Як мага гл. мага.
  Як мае быць гл. мець.
  Як на бяду гл. бяда.
  Як на грэх гл. грэх.
  Як на заказ; як па заказу гл. заказ¹.
  Як на зло (злосць) гл. зло.
  Як на падбор гл. падбор.
  Як на (тое) ліха гл. ліха¹.
  Як ні кажы гл. казаць¹.
  Як ні круці гл. круціць.
  Як ні ў чым не бывала гл. бываць.
  Як-ніяк — пры любых умовах, як бы там ні было.
  Як падняць гл. падняць.
  Як па камандзе гл. каманда.
  Як па лінейцы гл. лінейка.
  Як па масле гл. масла.
  Як па нотах гл. нота¹.
  Як папала гл. папасці (у 7 знач.).
  Як па пісаным гл. пісаны.
  Як піць даць гл. даць.
  Як правіла гл. правіла.
  Як прыйдзецца гл. прыйсціся (у 5 знач.).
  Як сказаць гл. сказаць.
  Як след гл. след.
  Як стой (як стаіць) гл. стаяць.
  Як (толькі) зямля носіць гл. зямля.
  Як толькі язык павярнуўся гл. язык.
  Як трэба гл. трэба.