Drukarnik™ вылучае b-варыянты і пазабазавае.
Ці дапушчальна правяраць ТСБМ-1984 па правілах-2010?
па1, прыназоўнік з Д, В, М.
Спалучэнне з прыназоўнікам «па» выражае:
Прасторавыя адносіны
1. з Месны склон. Ужываецца пры абазначэнні месца ці прадмета, уздоўж якіх адбываецца рух або размяшчаецца хто-, што-н. Ісці па вуліцы. Прайшоў па калідоры. ▪ Па гладкай, як шкло, магістралі, Дзе белыя ліпы цвітуць, Нібыта блакітныя хвалі, Машыны плывуць і плывуць. ← Мікола Хведаровіч. Па шляху цягнуліся фурманкі. ← Платон Галавач. Пабудовы то гусціліся па нямігскіх берагах, то выстройваліся доўгім, радам па Свіслачы. ← Кузьма Чорны. // Пры абазначэнні прадмета, на паверхні якога адбываецца дзеянне або размяшчаецца хто-, што-н. Ціхая дума блукае па твары сястры. ← Кастусь Кірэенка. Патужліва гудзеў грузавік, коўзаючыся па слізкіх выбоінах. ← Міхась Лынькоў. А песня то расінкай блісне, То, як вяроўкаю тугой, Жальбой раптоўна горла сцісне І па шчацэ збяжыць слязой. ← Анатоль Вялюгін.
2. з Давальны склон у адзіночны лік Ужываецца пры словах, што абазначаюць прадмет, паверхня якога служыць месцам выяўлення чаго-н. Чаканка па металу. ▪ Мы стаялі перад разьбой па дрэву выдатнага скульптара Віта Ствоша. ← Янка Брыль. Знадворку і вагон прыгожы. Яшчэ не сцерлася назусім чырвоная фарба. З левага боку ўгары намаляваны чорным па беламу двухгаловы арол з царскай каронай. ← Міхась Лынькоў.
3. з Месны склон. Ужываецца пры абазначэнні месца, прасторы, у межах якіх адбываецца дзеянне. Мы ўтрох ішлі па полі, перасякаючы малады калгасны сад. ← Янка Скрыган. Мне здаваўся даўгім яго шлях, Босы, бег ён праз ямы, Па халоднай зямлі, па лістах І па сэрцы маім Таксама. ← Аркадзь Куляшоў. Даставайце з вышак сані — Гайда сцежкі праціраць І па белым акіяне Ўздоўж і ўпоперак гуляць! ← Якуб Колас. // Пры абазначэнні шэрагу аднародных прадметаў ці паняццяў, у адносінах да якіх адбываецца дзеянне. Горда сталі Плячыстыя гумны — Усё лета забралі яны, І па хатах калгасных удумна Падлічаюцца працадні. ← Пятрусь Броўка. Палахлівыя водбліскі полымя трапятліва прабягалі па тварах, па бліжэйшых дрэвах, згушчаючы вячэрні змрок над зямлёю, над лесам. ← Міхась Лынькоў. Старэйшая дзяўчынка Ніна змалку прывыкла хадзіць па заработках. ← Платон Галавач. // Ужываецца пры ўказанні на асоб, месцы, якія хто-н. часта наведвае. Хадзіць па дактарах.
4. з Давальны склон у адзіночны лік і Месны склон у мн. Ужываецца са значэннем: у кірунку, прытрымліваючыся напрамку чаго-н. Паехалі па маршруту, які нам прапанаваў генеральны сакратар таварыства, наш гід доктар Шастры. ← Янка Брыль. І калі гэты адказ будзе ісці доўга вельмі, як ідзе святло ад далёкай зоркі, і калі ён прыйдзе тады, як мяне ўжо не будзе, то пашлюць мне адказ па адрасу, па якому я пішу сваёй маці... ← Анатоль Вярцінскі. Проста па прысадах на захад ледзь туманіліся абрысы дробнага гарадка. ← Кузьма Чорны.
5. з В, а таксама з Месны склон. Ужываецца пры ўказанні на напрамак дзеяння або на месца размяшчэння каго-, чаго-н. (са словамі «бок», «старана», «край», «рука» з азначэннямі). Бацька быў у арміі, недзе па той бок фронту, і з першага дня вайны не было ад яго ніякай весткі. ← Кузьма Чорны. Па абодва бакі [сцежкі] ляжала нядаўна ўзараная чорная зямля, і надта белымі і танюткімі здаваліся ствалы яблынь і вішань, пабеленыя вапнай. ← Уладзімір Караткевіч. З самага краю вуліцы, па левым баку яе, стаяла падбудаваная і зусім яшчэ прыстойная хата. ← Цішка Гартны. Па правай руцэ цягнуўся ельнік уперамешку з маладымі хвоямі, а з левага боку пачынаўся бярэзнік. ← Якуб Колас.
6. з Вінавальны склон. Ужываецца пры абазначэнні прадмета, які з'яўляецца прасторавай мяжой распаўсюджання чаго-н. Улезці ў ваду па пояс. Колы вязнуць у пяску аж па ступіцу. ▪ Не дзяўчына — любасць адна. Асабліва ж каса па калені. ← Міхась Лынькоў. Ужо лісце пад нагамі Аж па забарсні шуміць. ← Пятрусь Броўка.
Часавыя адносіны
7. з Вінавальны склон. Ужываецца пры абазначэнні часу ці тэрміну, непасрэдна да наступлення якога што-н. адбываецца, існуе. Эх, час касьбы, вясёлы час! І я ім цешыўся не раз, І з таго часу па сягоння Мне сонцам свеціць Наднямонне. ← Якуб Колас. Веру дрэву, веру зверу, Веру грому і дажджу... А каму па смерць не веру — Ў бітве ворагу скажу. ← Кастусь Кірэенка.
8. з Месны склон. Ужываецца пры абазначэнні пэўнага часу, перыяду і пад., пасля якіх што-н. адбываецца. З Васілём Паўлавым, нядаўнім сваім прыяцелем, .. [Севярын] пазнаёміўся ў першы вечар па прыездзе сюды. ← Уладзімір Караткевіч. І нават па змярканні нагрэты за дзень моцным яшчэ сонцам камень грэе ў падэшву твае босыя ногі. ← Кузьма Чорны. Дзень добры, новая мясціна! Спаткаў, ты нас, як маці сына Па часе доўгае разлукі. ← Якуб Колас. На дзесятыя ўгодкі Варма вараць мёд салодкі, А па мёдзе — рукі ў бок Ды ў скокі крок у крок! ← Янка Купала. // Ужываецца пры абазначэнні асобы ў выразах: «памяць па сабе», «памяць па ім» і пад. Цяпер, калі ўжо .. [Булгакава] няма, калі па ім у мяне засталася светлая памяць, .. я .. дзякую добраму лёсу за гэтую незвычайную дружбу. ← Янка Брыль. // Ужываецца для абазначэння паслядоўнасці дзеяння (у выразах тыпу: «раз па разу», «кропля па кроплі» і пад.). Стукаюць спрытныя малаткі ды раз па разу пераліваюцца косы срэбным шорхатам мянташак. ← Міхась Лынькоў. Навуку трэба выкладаць па-навуковаму — кропля па кроплі, зразумела, дакладна. ← Піліп Пестрак.
9. з Месны склон. Ужываецца пры абазначэнні з'явы, працэсу, прадмета, час, існавання якіх канчаецца ў выніку якога-н. дзеяння. Вось і па дажджы! ▪ [Пніцкі:] — Адзін скубяне, другі скубяне, от табе і па ўсім. А сад штука далікатная. ← Кузьма Чорны.
10. з Месны склон. Ужываецца пры абазначэнні пэўнага часу, калі адбываецца дзеянне. Ён сек тайгу, паліў карчы старанна І проса ў лядах сеяў па вясне. ← Аркадзь Куляшоў. // з Месны склон у мн. Ужываецца пры ўказанні на час, калі адбываецца дзеянне, якое рэгулярна паўтараецца. Пасуцца па начах заўсёды коні нашы З вясны да восені — даволі такі часу. ← Кандрат Крапіва.
11. з Давальны склон у адзіночны лік Ужываецца пры абазначэнні прамежку часу ці перыяду, які неаднаразова паўтараецца. Не прыходзіць па тыдню. ▪ Калі мне бывала весела, Калі мне бывала радасна, Я часта па цэламу месяцу Твайго не знаходзіў адраса. ← Пімен Панчанка. Шмат у нас гарадоў, Шмат яшчэ паўзнімаецца — Толькі ў кожным пажыць Мне па году жадаецца. ← Пятрусь Броўка.
Аб'ектныя адносіны
12. з Месны склон. Ужываецца пры абазначэнні прадмета, на які накіравана дзеянне (удар, дакрананне і пад.). Стукнуць па стале. Удар па ворагу. Пагладзіць па галоўцы. ▪ б'юць пранікі цяжкія па вадзе, Аж рэхам адклікаецца чарот. ← Максім Танк. Гордыя замежныя салдаты, Зорку запрыкмеціўшы маю, Па панелі грукаюць заўзята І з павагай чэсць нам аддаюць. ← Пімен Панчанка. Дажджы ўсю ноч бубняць па ржавым даху, Ім дружна адгукаецца капеж. ← Алесь Звонак. Я не ведаю, чаму мне так уцешна, Як зазвоніць восень меддзю па лістах. ← Міхась Васілёк. Неўзабаве артылерыйская стральба па горадзе павялічылася. ← Кузьма Чорны.
13. з М, а таксама з Давальны склон у адзіночны лік Ужываецца пры абазначэнні прадмета, асобы і г. д., аб якіх сумуюць, тужаць, бядуюць, плачуць і пад. Туга па радзіме. ▪ Па сонцу і вясне душа засумавала. ← Якуб Колас. — Па партызану будзе бедаваць І безуцешна горка слёзы ліць Старая маці, а па казаку Дзяўчына чарнабровая тужыць. ← Максім Танк.
14. з М, а таксама з Давальны склон у адзіночны лік Ужываецца пры абазначэнні прадмета, прылады, інструмента, пры дапамозе якіх утвараецца дзеянне. Перадаваць па радыё. Вывучаць па сваім падручніку. ▪ Я ж гадзіннік з сабой захапіў, Час па ім Назіраю, Бо шчасліўцам ніколі не быў, Быць такім Не жадаю. ← Аркадзь Куляшоў. Ішлі мы па высокім трыснягу і па балоце, часамі па калені ў вадзе, ноч, дзень і яшчэ адну ноч. Ніхто нічога не еў. Ішлі па компасу. ← часопіс «Маладосць».
15. з Давальны склон у адзіночны лік і Месны склон у мн. Ужываецца пры абазначэнні роду, галіны ці сферы якой-н. дзейнасці. Дырэктывы з'езда па пяцігадоваму плану. Работа па стварэнню калектываў мастацкай самадзейнасці. ▪ Розныя неадкладныя справы набягалі і па райкомаўскай лініі. ← Міхась Лынькоў. У нас пачынаецца многа работы — па выяўленню рэзерваў вытворчасці, зніжэнню сабекошту... ← Янка Скрыган. Пісьменнік [К. Чорны] неаднаразова выступаў са змястоўнымі артыкуламі па пытаннях беларускай мовы. ← Іван Кудраўцаў.
16. з Давальны склон у адзіночны лік і Месны склон у мн. Ужываецца са значэннем: у адпаведнасці з чым-н., згодна з чым-н., паводле якіх-н. прымет. Дождж прайшоў як па заказу. Прыбыў па вашаму загаду. Адзявацца па сезону. Падыходзіць па чарзе. Рабіць па старому звычаю. Паставіць гадзіннік па маскоўскаму часу. ▪ Героі рамана [«Людзі на балоце»] кахаюць па вечнаму і неадменнаму для ніякай крытыкі закону самога яго вялікасці жыцця. ← Янка Брыль. Я сам сяброў сваіх па ўзросту Вітаю ўсіх, Сабраўшы ў круг. ← Пятро Глебка. // Ужываецца пры ўказанні на блізкасць, сваяцтва, роднасць. Таварыш па універсітэту. Брат па бацьку. Сяброўкі па палатах. ▪ У дарозе мы выпадкова сустрэліся з сябрам нашага доктара Шастры па медыцынскаму інстытуту... ← Янка Брыль. І сніў ён сяброў па заставе. ← Аркадзь Куляшоў. // Ужываецца пры ўказанні на таго, згодна з чыёй-н. думкай, тэорыяй, чыімі-н. поглядамі адбываецца дзеянне. Фільм па Талстому. Жыць і змагацца па Леніну. ▪ Антанюк даўно прыкмеціў, што з найбольшай цікавасцю.. [унук] глядзіць мультфільмы вось па такіх казках — па народных, па Пушкіну, па Андэрсену... ← Іван Шамякін. «Ах, прастата — як гэта неабходна!» — часта паўтараў.. [Л. Талстой], гэты — па Горкаму — «апошні і сапраўдны арыстакрат рускай літаратуры». ← Янка Брыль.
17. з М, а таксама з Давальны склон у адзіночны лік Ужываецца пры ўказанні на падставу, аснову якога-н. дзеяння. Ведаем вас па газетах. Разумець па вачах. ▪ Па бацькавым твары Амяльян бачыць, што справа тут напалавіну зроблена. ← Якуб Колас. Па Васілёвым голасе адразу было ясна, што.. [чалавек] спіць спакойна. ← Уладзімір Караткевіч. А я па званочку твайму здагадаўся, Хто.. на дасвецці раніцай чыстаю Дзецям на флейце песні высвіствае. ← Васіль Вітка. Па беламу білету тры сыны яго жылі. ← Аркадзь Куляшоў.
Размеркавальныя адносіны
18. з Д, Вінавальны склон і Месны склон. Ужываецца пры словах, якія абазначаюць паслядоўнасць, паступовасць або ўказваюць на размеркаванне: а) з назоўнікамі (у тым ліку са словамі «пара», «дзесятак», «мільён», «мільярд» і пад.) — з Давальны склон у адзіночны лік і Месны склон у мн. Перабраць па каліву. Збіраць па кропельках. Бралі па скварцы. Зараблялі па пуду жыта. Прывезці дзецям па дзесятку яблыкаў. Па рублю кілаграм. ▪ Дома тата даў мне і Толіку па пэндзлю і сказаў: «Вось цяпер малюйце. Мастакі...» ← Васіль Хомчанка. Я павінен буду напісаць некалькі мільярдаў пісем. Кожнаму чалавеку па пісьму. ← Анатоль Вярцінскі. — Ад польскіх гарнякоў, — з усмешкай сказаў.. [стары], падаючы нам кветкі і кожнаму па сувеніру — па празрыстаму саляному арлу. Брыль. А траву пакашу — Дам вам сена па кашу. ← Васіль Вітка; б) з лічэбнікам «адзін» — з Давальны склон або Месны склон у адзіночны лік Самалёты ляцелі па аднаму, па тры, несучы свой смертаносны груз. ← Іван Мележ. Ішлі мядзведзіцкія [сяляне] па адным, па два, хапаючыся за шулы і штыкеты. ← Кандрат Крапіва; в) з лічэбнікам ад «двух» і далей — з Вінавальны склон (прычым форма Вінавальны склон і з адушаўлёнымі назоўнікамі звычайна як Назоўны склон, хоць дапускаецца і як Родны склон). Па два, па пяць, па пяцёра, па дваццаць, па дзевяноста, па сто, па трыста, па семсот; па паўтара, па паўтары. ▪ [Вера:] — А бачыла, колькі жанчын найшло на калгасны двор? Каб па дзесяцера на сані, дык і то ўсіх не забраў бы. ← Аляксей Кулакоўскі. І такія трывалыя выходзілі граблі — гады па тры служылі. ← Міхась Лынькоў. [Кірыла:] — І ты, братка, ідзі дадому, няможна хоць і па дваіх збірацца. ← Кузьма Чорны.
Колькасныя адносіны
19. з Д, Вінавальны склон і Месны склон. Ужываецца пры ўказанні на велічыню, памер, колькасць: а) з назоўнікамі — з Давальны склон у адзіночны лік і Месны склон у мн. Кавалкі па метру. Яблыкі па кулаку. Капуста па вядру. ▪ Ля тыноў і платоў — высокія, па мядзведзю, гурбы снегу, і хаты здаюцца нізкімі, прысадзістымі. ← газета «Літаратура і мастацтва». Пасля пайшоў снег, густы, па лапцю; здавалася, як хто за акном махаў рукамі. ← Іван Пташнікаў; б) з лічэбнікамі ад «двух» і далей — з Вінавальны склон. Здымалі ўраджаі па сорак цэнтнераў. Жэрдкі даўжынёй па дваццаць пяць метраў. ▪ Тут — хата ў хату, паглядзець, Па шэсць, па сем акон, Над кожным дахам дроту медзь Заводзіць перазвон. ← Анатоль Астрэйка. Гэтымі начамі Кастусь не спаў моцна і глыбока, як гэта бывала з ім раней.. Так па некалькі разоў у ноч ён выходзіў слухаць, ці ядуць коні. ← Кузьма Чорны.
Адносіны спосабу дзеяння
20. з Давальны склон у адзіночны лік і Месны склон у мн. Ужываецца пры абазначэнні спосабу дзеяння. Рабіць па справядлівасці. ▪ Пісьмо па парадку Уголас чыталі. ← Аркадзь Куляшоў. — Але скажу табе па сакрэту: Пракоп не любіць такіх матэрыялаў. ← Барыс Сачанка.
Прычынныя адносіны
21. з Давальны склон у адзіночны лік і Месны склон у мн. Ужываецца для ўказання на прычыну дзеяння. Зрабіць што-небудзь па непаразуменню. ▪ [Шэмет:] — Сядзі дома, Макар Пятровіч, яшчэ пасяўная не скончылася, няма калі раз'язджаць па ўсялякаму глупству. ← Мікола Лобан. Схіліўшы долу светлачубую галаву, на якой нейкім цудам, толькі па ўласнай ахвоце, трымаецца пілотка, хлопец успамінае. ← Янка Брыль.
22. з Давальны склон і Месны склон у адзіночны лік і Месны склон у мн. Ужываецца для ўказання на падставу, абгрунтаванне. Меркаваць аб заўтрашнім надвор'і па вячэрняму небу. Здагадацца аб намеры па вачах.
Мэтавыя адносіны
23. з Вінавальны склон. Ужываецца пры абазначэнні прадмета як мэты руху ці перамяшчэння. Схадзі па бацьку. ▪ Па маліну хадзілі ў сад, Абтрасалі бэры. ← Аркадзь Куляшоў. Пакуль Колька бегаў у магазін па чай, .. [жанчыны] сядзелі, як даўнія сяброўкі, і Кацярына Рыгораўна расказвала пра сваё нялёгкае жыццё. ← Сяргей Грахоўскі. І нядарам біты сцежкі Непракладзеных дарог, І нядарам па усмешкі Ты хадзіў на мой парог. ← Пятро Глебка.
па2,
Асобная фігура ў танцы; танцавальны крок.
[Фр. pas — крок.]